काश्मीर, कलम 370, विरोधक आणि आपण

शिर्षकामधील ‘आपण’ म्हणजे भारतीय. नव्वदच्या दशकात उसळलेल्या दंगलीमध्ये पळून गेलेले काश्मिरी पंडीत मिळून सगळे भारतीय. काश्मीर घाटीमध्ये वर्षाचे 365 दिवस तणावाखाली राहत असणारे गरीब मुस्लिम मिळून सगळे भारतीय. नेहमी काश्मीरच्या दंग्यांमध्ये आवाज दबल्या जाणारे परंतु स्वतःचं वेगळेपण आणि देशाबद्दल निस्सीम निष्ठा जपणारे जम्मूच्या खोऱ्यातील लाखो डोग्रा मिळून सगळे भारतीय आणि, नेहमीच काश्मीरच्या नावाखाली सात दशके हक्क मारले गेले लडाख खोऱ्यातील बौद्ध मिळून सगळे भारतीय. डाव्यांसारखं चारदोन भडकावू अलगाववादी नेते आणि त्यांनीच काड्या लावून इस्लामिक कट्टरतावादाच्या आगीत स्वतःहून किंवा चारशे-पाचशे रुपयांच्या अगतिकतेमुळे दगडफेक करणारी रस्ता भटकलेली पोरं, यांना मी कुठेही भारतीय लोकशाहीच्या दायऱ्या मध्ये काश्मीर चा आवाज मानत नाही आणि ज्यांना कुणाला ही मंडळी देश तोडणाऱ्या कारस्थानाचे बळी किंवा घटक वाटत नाहीत, “पहली फुर्सत में निकलो….कोई जरूरत नही आपको ये पढ़ने की…!”

एकंदर काश्मीर प्रश्नाच्या इतिहासात तोंड घालून इथे वेळ वाया घालायला नको. कलम 370 हे काश्मीर च्या विकासातील आणि देशाच्या सुरक्षेच्या मार्गात कसं अडथळा होतं हेही सांगायला वेगळं नको. इथं पहायचं आहे आफ्टरमॅथ, म्हणजेच 370 हटल्यानंतरचे पडसाद आणि हे हटवण्यासाठी केले गेलेले सर्व प्रयत्न. साधारण वाजपेयी सरकार च्या काळापासून याचे प्रयत्न सुरू झाले. काश्मीर च्या कथित लोकप्रतिनिधींना विश्वासात घेऊन अनेक वेळा 370 हटवण्यासाठी असफल प्रयत्न केले गेलेच. मात्र दशकानुदाशके राजेशाही ची मनसबदारी मिळाल्या सारखे काश्मीर ला आपल्या बापाची जहागीर समजून बसलेल्या काश्मिरी फुटीरतावादी नेत्यांनी केवळ काश्मीरचा विकासनिधी खाण्याचं काम केलं. भ्रष्टाचार देशाला नवीन आहे का म्हणा.. परंतु भ्रष्टाचारासोबत काश्मीरमध्ये 1990 मध्ये झालेल्या हिंदूंच्या सरसकट कत्तली नंतर वेगाने फोफावलेला पाकिस्तान प्रायोजित इस्लामिक कट्टरवाद हा याच काश्मीरच्या तथाकथित नेत्यांच्या सावलीत वाढला. काश्मिरी जनतेच्या मनात भारत सरकारच्या विरुद्ध विषपेरणी पासून ते पार बुऱ्हाण वाणी सारख्या दहशतवाद्याच्या अंत्ययात्रेला शहिदी चं स्वरूप देईपर्यंत भारतविरोधी वातावरण कारस्थानाने निर्माण केलं ते याच नेत्यांच्या प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्ष समर्थनानेच. आणि याची तयारी आजपासूनची नाही बरं… यासाठी फार काळी कामं केलीत या लोकांनी..!

हा बघा जम्मू काश्मीर चा नकाशा (जुना). यातील सबडीव्हीजन्स म्हणजे विधानसभा मतदारसंघ. विधानसभा मतदारसंघ हे काश्मीर च्या विधानसभेत, जी की अगोदर लोकसभेला समान इतक्या उच्च दर्जाची होती. विचार करा, त्यातले आमदार काश्मीरचं नशीब ठरवत होते इतके ते महत्वाचे होते. मुद्दामहून श्रीनगर खोऱ्यात इतके मतदारसंघ ठेवले आहेत की बहुमत तर तिथेच होऊन जातं. मात्र गंमत म्हणजे पूर्ण जम्मू-काश्मीर मध्ये जम्मू खोऱ्याची लोकसंख्या सर्वाधिक असताना त्यांना प्रतिनिधित्व मुद्दामहून कमी दिलं. लडाख च्या खोऱ्याकडे बघून वाटतं की लडाख वाल्याना कधी विचारायला तरी आले की नाही…!

370 हटवताना काश्मीरच्या जनतेचं मत जाणून घेतलं नाही आणि काश्मीर व लडाख ला केंद्रशासित प्रदेश करून विभाजन का केलं असे आरोप लावून अतिशय चतुराईने फुटीरतावाद्यांची बाजू घेणाऱ्या तमाम डाव्या, सॉफ्ट डाव्या, कम्युनिस्ट, काँग्रेसी, रविष कुमारी, कथित निःपक्षपाती मात्र तरीही केवळ भाजपचा विरोध करायचा म्हणून करणारे अंध विरोधक या सर्व लोकांना ठाम, निःपक्षपाती आणि सडेतोड उत्तर देण्यासाठी वर जी माहिती दिली आहे त्याचाच मोठा आधार आहे.

आरोप पहिला :- काश्मीर च्या जनतेला विश्वासात घेतलं नाही.

आधी सांगा जनता कोणाला म्हणताय..? जनतेचा आवाज जर ते फुटीरतावादी म्हणत असाल तर ते निवडून येण्यामागे केवढी मोठी कॉन्स्पिरसी आहे हे वरच सांगितलंय. तरीही पटत नसेल तर “पहली फुरसत में…”

मग काश्मीर चे लोक आहेत तरी कोण आणि कुठे आहे त्यांचा आवाज..? यासाठी आता इथे थोडी डेमोग्राफी समजणं आवश्यक आहे. जम्मू खोऱ्यात मोठ्या संख्येने डोग्रा समाज राहतो. त्यांचा आवाज भारताच्या बाजूनेच असतो शिवाय जम्मू मधील मुसलमान सुद्धा बऱ्यापैकी भारताच्या बाजूने आहेत. लडाख खोऱ्याची अनेक वर्षांपासून केंद्रशासित प्रदेशाची मागणी आहे हे लोकसभेत लडाखच्याच खासदाराने सांगितले आहे. अर्थात त्यांना सुद्धा भारत प्रिय आहे. आवाज आणि आक्रोश आहे श्रीनगर खोऱ्यात. पाकव्याप्त काश्मीर ला लागून असल्यामुळे आणि मुस्लिम लोकसंख्या जास्त असल्यामुळे पाक प्रायोजित इस्लामिक कट्टरवाद अतिशय सहजगत्या पसरलेला आहे. त्यामुळेच तिथले बहुतांश मुस्लिम भारतविरोधी आहेत. मात्र भडकवलेली माथी म्हणजे मतं होत नाहीत. श्रीनगर खोऱ्यामधीलच सात-आठ जिल्ह्यांमध्ये ही नेहमीची अशांतता आणि दहशतवादी समर्थक वातावरण असतं. पर्यटन हा एकमेव अर्थव्यवस्थेचा कणा केव्हाच मोडून पडलेल्या काश्मीर ची तरुण पिढी करणार तरी काय होती. जसे वातावरण तशी बदलणार होती. वर नमूद केल्याप्रमाणे याच भागात सर्वाधिक नेतृत्व दिलं गेलं आहे आणि याच नेत्यांची जबाबदारी होती की या तरुणांना देश विभाजनाच्या मार्गावर जाऊ देण्यापासून रोखणे आणि त्यांना योग्य रोजगार देऊन देशाच्या विकासात हातभार लावणे आणि दहशतवादी विचारसरणीस थांबवणे. यांनी इतक्या वर्षात याच्या विपरीत या सर्व गोष्टी बळकट होऊ दिल्या आणि परिणामी, याच श्रीनगर खोऱ्यातील अशांतता पूर्ण काश्मीरची जखम होऊन बसली. अगदी प्रामाणिकपणे उत्तर द्या आता… अगोदरच लोकशाहीच्या परिकथेतील संकल्पनांच्या दुर्गुणापायी आज गिलगिट, बाल्टिस्तान हे पाकव्याप्त आहे. अक्षम्य दुर्लक्ष केल्यामुळे अगोदरच उत्तरपूर्व लडाख आज अकसाई चीन आहे. मग या घटनेकडे आणखी पाचेक वर्ष दुर्लक्ष करून हिमालयाची अभेद्य सीमा पाकव्याप्त होऊ द्यायची होती का..? दहशतवादाच्या आगीत आपल्याच श्रीनगर खोऱ्या ला किती दिवस जळू द्यायचं होत…? तिथल्या भरकटलेल्या मुस्लिम तरुणांना घरदार सोडून अजून किती धर्मांधतेच्या नादी लागू द्यायचं होतं..? मी इथे भावुक होऊन डायलॉग मारत नाहीये. काश्मीर च्या जागी एकदा आपला जिल्हा ठेऊन बघा आणि मग सांगा, नालायक आणि बिनकामाचे लोकप्रतिनिधी जर परिस्थिती सुधारत नसतील आणि शत्रूराष्ट्राच्या कारवायांमध्ये गुरफटून जर तुमची मातृभूमी नरक होत असेल आणि त्याची कुणाला जाणीवसुद्धा होत नसेल; तर काय होणं अपेक्षित आहे तुम्हाला..?

हा आरोप करत असताना सोयिस्कररित्या कथित लिबरल्स आणि डावे खोऱ्यामधील वाढलेला इस्लामिक कट्टरवाद, त्यातून जोपासला जात असलेला दहशतवाद आणि तिथून एका रात्रीत हाकलून दिलेले काश्मिरी पंडित यांच्याबद्दल अवाक्षर बोलत नाहीत. अनेक महाभाग तर इस्लामिक दहशतवादाचा विषय काढल्यानंतर दहशतवादाला धर्म नसतो वगैरे वल्गना करतात. मुळातच जी गोष्ट धर्मांधतेतून सुरू झालीये त्याला धर्म नाही म्हणणं म्हणजे एकप्रकारे त्या धर्मांधतेवर पांघरूण घालणंच होय. विरोधाभास म्हणजे हेच लोक कुठल्याश्या फालताड अंधश्रद्धाळू हिंदू साध्वी, जिचा की सुशिक्षित हिंदुसुद्धा बहिष्कारच करतात, तिच्यावर लागलेल्या (मात्र आणखी सिद्ध न झालेल्या) दहशतवादाच्या आरोपामुळे संपूर्ण हिंदू धर्मास भगवा आतंकवाद म्हणतात. वा गुरू..! कन्हैया कुमारवर जेव्हा देशद्रोहाचे आरोप आहेत तेव्हा ते अद्याप सिद्ध झाले नाहीत म्हणून कन्हैया महापुरुष, कायदेशीर बाबीमध्ये साध्वी त्याच जागी असताना सुद्धा साध्वीला दोषी जाहीर करायचं आणि तमाम हिंदू धर्मालाच दहशतवादी म्हणायचं…? वाचकहो हा नुसता थुकरट दुटप्पीपणा नाहीये, वाढत्या इस्लामिक कट्टरवादाला आणि त्यायोगे वाढत जाणाऱ्या इस्लामिक दहशतवादी विचारसरणीला अप्रत्यक्षपणे पांघरूण घालण्याचा प्रयत्न आहे. तेव्हा स्पष्ट सांगायचं झालं तर काश्मीरप्रश्नी सुद्धा ही आगाऊ मंडळी क्रीटीसीझम च्या नावाखाली काश्मीरमधील इस्लामिक कट्टरतेला अप्रत्यक्षपणे समर्थन तर देत नाहीये ना, अशी शंका मनात उपस्थित होतेय. बरं ते इस्लामिक कट्टरता म्हणल्यावर लगेच धर्मनिरपेक्षतेला तडा गेल्यासारखं वाटतंय का..? तस वाटत असेल तर “पहली फुरसत में…”

आरोप दुसरा :- केंद्रशासित प्रदेश कशामुळे..?

हा मोठा गमतीशीर आहे. आणि बघायला गेलं तर याचं उत्तर खूप सोपं आहे. अर्थात वेगळं सांगायला नको की हा आरोप करणाऱ्यांमध्ये ते ढोंगी सुद्धा आहेत जे सर्व समस्या माहीत असून, केंद्रशासित प्रदेश हे सर्वोत्तम समाधान आहे याची जाण असून सुद्धा मुद्दामहून हा प्रश्न विचारतील आणि आव असा आणणार की जम्मू काश्मीरच्या लोकांचे हक्क मारले जात आहेत आणि यांनाच काय ती त्यांची काळजी. मुळात केंद्रशासित प्रदेश होणं म्हणजे स्थानिकांचे हक्क मारले जाणं अशी वातावरण निर्मिती होत असेल तर त्यांच्या दाव्यांकडे लक्ष न दिलेलंच योग्य.

जम्मू काश्मीर मधून लडाख वेगळा करणं हे काही सरकारने मनाने केलं नाहीये. लदाखवासीयांची ती अनेक दिवसांची मागणी होती. वर नमूद केल्याप्रमाणे लडाखच्या आवाजास इतकी वर्षे अतिशय सोयीस्कररित्या दाबलं आहे या फुटीरतावादी नेत्यांनी. शिवाय धर्माच्या आधारावर लेह आणि कारगिल जिल्ह्याची विभागणी सुद्धा केली. केंद्रशासित प्रदेश असला तरी लोकांना लोकसभेत आपले लोकप्रतिनिधी पाठवण्याचा अधिकार असतो. त्यामुळं लडाख चा आवाज दाबला नाही, तर उलट बाहेर येऊ दिला आहे.

जम्मू काश्मीर ला केंद्रशासित प्रदेश करून देखील तिथल्या विधानसभेस मात्र ठेवले आहे. फरक इतकाच की आता जम्मू काश्मीर च्या मुख्यमंत्र्यास पूर्वीइतके अधिकार राहिले नाहीत. शिवाय मुख्यमंत्र्यास दुय्यम राज्यपालांच्या परवानगी शिवाय एकांगी निर्णय घेता येत नाहीत. पोलिसांसह अनेक महत्वाची खाती केंद्राने स्वतःकडे ठेवून घेतली आहेत. यामागचा सरकारचा हेतू हा काश्मीरमधील फुटीरतावाद मुळापासून संपवणे असा दिसतोय. कारण प्रदेशात लपून चालत असलेल्या अनेक संघटना ज्या फुटीरतावाद आणि दहशतवाद पसरवतात, त्यांच्यावर आळा बसणे आता स्थानिक पोलिसांकडून शक्य आहे आणि दर दुसऱ्या कारणाला सीआरपीएफ जवानांना पाठवण्याची गरज नाही.

याव्यतिरिक्त दि. 08/08/19 रोजी देशाला संबोधून केलेल्या संदेशात पंतप्रधान मोदी यांनी जम्मू काश्मीरला काही काळाने पुन्हा एकदा पूर्ण राज्याचा दर्जा देण्याचं नमूद केलं आहे. अर्थात तो शासकीय कमी आणि राजकीय जास्त मुद्दा आहे. परंतु मग इतर राजकीय पक्षांना अकलेचा थांगपत्ता का नसावा याचं फार आश्चर्य आहे. खास करून काँग्रेस सारखा जुना राष्ट्रीय पक्ष, की भाजप ज्याप्रमाणे प्रत्येक राज्यात जाऊन सामान्य लोकांमधून नेते शोधून आणतं आणि स्थानिक घराणेशाहीचा बिमोड करतं, हे काँग्रेस ला का जमू नये..? की उगाच भाजपच्या निर्णयांवर टीका करता येत नाही म्हणून लोकशाही धोक्यात अन असहिष्णुता वाढली म्हणून गळा काढायचा..? काँग्रेस ला हे कुणीतरी सांगा की जोपर्यंत तुम्ही एक मजबूत विरोधीपक्ष म्हणून उभे राहत नाहीत, तोपर्यंत तुमच्यासाठी लोकशाही धोक्यातच राहील. भाजपने काश्मीर खोऱ्यापासून ते लडाख पर्यन्त सर्वत्र नवीन आणि तरुण नेत्यांची फौज उभारण्याची जय्यत तयारी केली आहे. फुटीरतावादी काश्मिरी नेत्यांची हुकूमशाही वर्षभरात संपुष्टात येईल. असेही म्हणता येईल की तिथे आता भाजपची एकाधिकारशाही सुरू होईल. एकंदर, केंद्रशासित प्रदेश म्हणून जम्मू काश्मीर जरा विकासाला प्रवृत्त केला जाऊ शकतो. तसेच खोऱ्यातील फुटीरतावादास आळा बसेल याची आशा धरणे योग्य राहील.

आता आपण. जीवाला लाजा नसल्यागत काश्मिरी पोरींशी लग्न करणार वगैरे पोस्ट्स अशी मुलं टाकतायत ज्यांना गल्लीतल्या मुली बघून रस्ता बदलतात. लक्षात घ्या, काश्मीरमध्ये जाणे, व्यापार करणे वगैरे हे सगळं जरी आता शक्य असलं तरीही काश्मिरी लोकांशी आपुलकीने आणि प्रेमाने वागणे ही आपली जबाबदारी आहे. त्यांना दुराग्रह वाटेल अशी कोणतीही वागणूक करू नये. भांडवल असेल तर जाऊन व्यवसाय उघडा. स्थानिक तरुणांना नोकऱ्या द्या. त्यांना भारतात इतरत्र येण्यास प्रवृत्त करा. त्यांच्या भल्यासाठी तुम्हाला जे जमतं ते सर्व करा. काश्मीर ना आपल्या बापाचा, ना त्यांच्या बापाचा! जम्मू-काश्मीर-लडाख आता आपल्या सर्वांची एक जबाबदारी आहे. पुन्हा एकदा पृथ्वीवरच्या नंदनवनास आपण मिळुन फुलवूया. ऐकण्यात आलंय की येवले चहा खरोखरंच काश्मीरमध्ये शाखा उघडणार आहे…; चला, पर्यटन वाढायला सुरुवात झाली!

Warm Regards

Dnyanesh Make “The DPM”

संदर्भ :-

1)श्री अविनाश धर्माधिकारी, माजी IAS आणि कलम 370 चे विशेष अभ्यासक यांनी विविध ठिकाणी नमूद केलेली माहिती

2) त्सेरिंग नामग्याल, खासदार, लडाख यांचे संसदेतील 6/08/2019 चे भाषण.

3) श्री शंतनू जोशी, केज जि. बीड यांचा श्रीनगर खोऱ्यामधील ग्राउंड रिपोर्ट. सदरील गृहस्थ हे भिक्षुक असून श्रीनगर खोऱ्यात संवेदनशील परिस्थिती मध्ये त्यांनी 2016 मध्ये आठ दिवस काढले होते.

4) श्री अमित शहा, माननीय गृहमंत्री, भारत सरकार, यांचे राज्यसभेतील दि. 05/08/2019 व लोकसभेतील दि. 06/06/2019 रोजीचे भाषण.

5) श्री भाऊ तोरसेकर, ज्येष्ठ पत्रकार

6) श्रीमती बरखा दत्त, ज्येष्ठ पत्रकार

7) श्री गिरीश कुबेर, ज्येष्ठ पत्रकार

प्रजासत्ताक दिनविशेष :: भारत:- उगवती महासत्ता – भाग एक

—-Diclaimer :- This is the Marathi version of my recent blog “India – The Next Global Superpower”. You can read the English version by clicking below.

India – The Next Global Superpower ; Part One

“जग भारताचे खूप मोठे देणे लागतो… भारताने आपल्याला शून्याचा शोध लावून गणित शिकवलं, त्याशिवाय जगात कोणताच वैज्ञानिक शोध लागणं शक्य नव्हतं…”

— अलबर्ट आईन्स्टाईन, महान शास्त्रज्ञ

सर्वांना सादर नमस्कार आणि प्रजासत्ताक दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा….🇮🇳

७२ वर्षे झाली स्वतंत्र होऊन आणि आपलं लोकशाहीचं प्रजासत्ताक स्थापन होऊन 69 वर्षे…. काय केलं आपण इतक्या वर्षात…? आज महासत्ता बनण्याचे स्वप्न प्रत्यक्ष साकारण्याच्या मार्गात आहोत ना, ते याच काळातील अखंड परिश्रम आणि प्रचंड देशभक्तीच्या सामर्थ्यानेच…!

आजच्याच दिवशी भारताला आधिकारीक स्वरूपात संविधान लागू झाले. तेच हे संविधान ज्यात तुमच्या माझ्या स्वातंत्र्याला अनेक अधिकार आणि कायद्यांसह लिखित स्वरूपात उपलब्धता आहे. अनेकांना वाटतं भारताचा इतिहास केवळ सत्तर वर्षांचा आहे… सिंधू पासून वैदिक संस्कृतींपर्यंत, मौर्यांपासून ते मराठ्यांपर्यन्त सर्व साम्राज्यांचा, कन्याकुमारी पासून ते काश्मीर पर्यंत आसेतुसिंधु भारतवर्षाचा गौरवशाली इतिहास आहे हा… हा इतिहासच सर्वात मोठी ग्वाही आहे भारताच्या महासत्ता बनण्याच्या वास्तवाची….!

प्राचीन इतिहासातील अनेक शतके भारत जगातील सर्वाधिक आर्थिक आणि सांस्कृतिक दृष्ट्या प्रगत असा देश होता. ही संपदा कुना दुसऱ्या देशाला लुटून कमावलेली नव्हती, निसर्गाने या भूमीला दिलेलं वरदान आणि आपल्या लोकांची मेहनत एवढंच काय ते त्या मागचं रहस्य. सुमारे हजार वर्षे मुघल, अरब, इंग्रज, फ्रेंच, पोर्तुगीज सर्वांनी भारताला लुटलं. खास आभार इंग्रजांचे… 200 वर्षांपेक्षा जास्त काळ लावला तुम्ही भारताला भिकेला लावायला. इथल्या वैभवाची राख सोडून गेलात तुम्ही ७० वर्षांपूर्वी नाही का…? आज तुमच्या अर्थव्यवस्थेला झटक्यात मागं टाकायला सज्ज आहोत आम्ही… आता कसं वाटतंय…?😁

जगाच्या इतिहासात अनेक देश दुसऱ्यांवर आक्रमण करून महासत्ता बनले, नंतर आपसात लढले आणि मातीत मिळाले. दोन्ही महायुद्धं चांगली उदाहरणं आहेत याला.आजच्या घडीला अमेरिका आहे त्या जागी… चीन उंबरठ्यावर आणि भारत त्याच वाटेवर….पण भारताचं महासत्ता बनणं हे कुणावर आक्रमण करून किंवा लुटून नाहीये…ना भारत महासत्ता बनल्यावर सत्तेचा गैरवापर करेल. भारत नेहमीच दुसऱ्यांना सोबत घेऊन सर्वांचं हित जपणारा देश आहे…!!

शंका असेल ना की करोडो लोक गरिबीच्या विळख्यात असताना महासत्ता बनण्याच्या काय गप्पा लावल्यात म्हणून…? काय असावं लागतं महासत्ता बनायला…? भारताकडे जगातली चौथी सर्वात मोठी सेनेची फौज आहे. भारत जगातील सहावी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था आहे. भारताच्या अर्थव्यवस्थेच्या वाढीचा दर जगात सर्वाधिक आहे. सध्या तो 7.5% च्या पार आहे पण 2019 संपेपावेतो 8 टक्क्यांच्या जादुई आकडा पार होईल. भारताची गरिबीरेषेखालील लोकसंख्या झपाट्याने वर येत आहे. 2012 मध्ये 22% भारतीय दारिद्र्यरेषेखाली होते, जे की आज केवळ 12% आहेत. भारतातील उद्योग क्षेत्रातील झपाट्याने होत असलेली वाढ लवकरच भारतात मोठ्या प्रमाणावर रोजगार आणेल यात शंका नाही. केवळ एवढं चालू राहिलं तरी यावर्षी इंग्लंड ला, 2022 पर्यंत जर्मनी ला, 2030 पर्यंत जपान ला आणि 2045 पर्यंत अमेरिकेला मागे टाकून आपण जगातील दुसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनणार….!!!

भारतातील लोकसंख्येचा स्फोट एक समस्या आहे मात्र मात्र लोकसंख्येचा वाढीचा दर प्रमाणात आहे आणि तो कमी होतोय. अंदाज आहेत की 2050 नंतर भारताची लोकसंख्या कमी व्हायला लागेल…! सध्याला भारताची 65% लोकसंख्या युवा आहे… जगातील सर्वात तरुण देश… म्हणजेच जोश आणि उमेदीला कमी नाही, केवळ ती आपण देशाच्या विकासाच्या दिशेने नेली तर आपणच देशाला महासत्ता बनवू….!!

आपली अर्थव्यवस्था अर्ध्याहून अधिक सेवा क्षेत्रावर अवलंबून आहे. मात्र गेल्या दहा वर्षांमध्ये आपण उद्योगात लक्षणीय वाढ केली आहे. ही वाढ सुरू राहिली तर बेरोजगारी मोठ्या प्रमाणावर कमी होईल. कृषी क्षेत्रात आपण आज जरी कृषी उत्पादन निर्यातीत आघाडीवर असलो, तरी चीन आणि रशियाचा आदर्श ठेवून आपण वेळीच कृषी क्षेत्रात मोठे सुधार केले पाहिजेत. त्याने भारताच्या अर्थव्यवस्थेचे तीनही स्तंभ मजबूत होतील आणि बेसुमार गती मिळेल.

इन्फ्रास्ट्रक्चर मध्ये आपण ज्या तेजीने झेपावत आहोत, लवकरच भारतातील रस्ते-महामार्गांचा आमूलाग्र कायापालट होणार हे नक्की…! रेल्वेमध्ये सुद्धा अपेक्षित नसली तरी लक्षणीय प्रगती होतेच आहे. अनेक इंडस्ट्रीयल कॉरिडॉर बांधले जात आहेत. एकंदरच चित्र झपाट्याने बदलत आहे.

(—सेमी हाय स्पीड ‘ट्रेन 18’—)

(—ईस्टर्न पेरिफेरल एक्सप्रेस हायवे दिल्ली—)

लक्षणीय प्रगती म्हणावी तर ती आयटी क्षेत्रामध्ये. भारत जगातील सर्वात मोठा सॉफ्टवेअर निर्यातदार देश आहे. जगातील सर्वाधिक सॉफ्टवेअर इंजिनिअर पण आपल्याकडेच. खाली दिलेले गुरुग्राम व पुण्याच्या आयटी पार्क्सचे फोटो पाहता ही गोष्ट कळेलच…!

(—सायबर सिटी, गुरुग्राम, हरियाणा—)

(—हिंजवडी आयटी पार्क, पुणे—)

जागतिक राजकारणात अनेक विकसनशील देश भारताच्या साथीला आहेत. शिवाय रशिया आणि अमेरिका दोन्हीसोबत आपले सम्बन्ध चांगले होणं ही अतिशय मोलाची बाब आहे.

महासत्ता असणं म्हणजे केवळ बेसुमार पैसा आणि तगडी फौज नव्हे, तर सांस्कृतिक वारशाची श्रीमंती सुद्धा….! त्या हिशोबाने आपण आत्ताच महासत्ता आहोत. खाली दिलेला व्हीडिओ भारताच्या सांस्कृतिक वैविध्याची मी बनवलेली एक छोटी चित्रफीत आहे…जरूर पहा..!

वैदिक गणित-विज्ञान, आयुर्वेद, योग, अन्नपदार्थांची रेलचेल, ऐतिहासिक इमारती व मंदिरे… कशा कशाची कमी नाही. संस्कृत, मराठी, तामिळ, तेलगू, उर्दू, हिंदी व इतर अनेक भाषांमधली अजरामर साहित्यसंपदा इथपासून ते हॉलिवूड ला टक्कर देणारी तेलगू, तामिळ, मल्याळम, हिंदी, मराठी आणि बंगाली चित्रपटसृष्टी पर्यंत सगळ्या बाबतीत आपण चमकत आहोत आणि राहू…!

इतकी प्रचंड विविधता असतानासुद्धा देश म्हणून एकत्र राहणं कमालीचं अवघड आहे,मात्र आपल्यातील ‘आसेतुसिंधु’ हा रक्तातला गुण आहे. त्यामुळे आज युरोपियन युनियन आपसी मतभेदांच्या कचाट्यात सापडून विखुरण्याच्या मार्गावर असताना भारतीयांमधील एकात्मता वरचेवर बळकट होत आहे…!!

मात्र, काही अडथळे आहेत मार्गात, आणि बरीचशी आकडेवारी, ते सर्व पाहूया पुढच्या भागात…. तोपर्यंत जय हिंद…🇮🇳🇮🇳🇮🇳

साभार,

ज्ञानेश माके “डीपीएम”

दुसरे शीतयुद्ध :: पर्व पहिले ; भाग दुसरा.

ज्यांनी या आधीचा ब्लॉग वाचला नाही त्यांच्यासाठी, हा ब्लॉग अमेरिका व चीन दरम्यान सुरू असलेल्या ट्रेड वॉर बद्दल आहे. त्यालाच इथं दुसरं शीतयुद्ध असं म्हंटलं आहे.

मागील भागात आपण पाहिलं की कशाप्रकारे चीन व अमेरिका एकमेकांची कॉलर धरून उभे आहेत व्यापारयुद्धाच्या निमित्ताने,काय कारण आहे की ट्रम्प तात्यांनी हे व्यापारयुद्ध चालू केले आणि कशाप्रकारे हे व्यापारयुद्ध हे एक प्रकारे शीतयुद्ध आहे. मागील भाग वाचला नसेल तर किंवा पुन्हा विस्तृत वाचायचा असेल तर या लिंक वर क्लिक करून वाचू शकता.

https://dpmspeaks.wordpress.com/2018/09/22

या भागात प्रमुख तीन गोष्टी पहायच्या आहेत.

—–या युद्धात कशाप्रकारे भारत सामील आहे…?

—–युरोपियन युनियन काय करते आहे …?

—–काय काय परिणाम होतील या युद्धाचे…?

1. भारत कसा सामील आहे..?

जगातील सर्वात वेगाने वाढणारी मोठी अर्थव्यवस्था, जीडीपी ग्रोथ रेट जवळजवळ 8 टक्क्यांच्या घरात….जगभरातील व्यावसायिकांना व्यापाराची नवी दिशा देणारे आणि जगातील सर्वात तरुण व सुशिक्षित लोकसंख्या…एवढे प्रचंड आर्थिक सामर्थ्य असणारा आपला भारत. निश्चितच एक भावी महासत्ता आहेच. इथे अभिमानाचा एक क्षण येऊ पाहतोय आपल्यासाठी. ज्या इंग्रजांनी आपल्याला लुबाडून लुटून बरबाद केलं दीडशे वर्षात,केवळ सत्तर वर्षात त्यांच्या अर्थव्यवस्थेस मागं टाकण्यास आपण सज्ज आहोत. 2019 च्या शेवटापूर्वी हा नारळ फुटेलच.

तर असा हा आपला भारत. मोठ्या प्रमाणावर आपण निर्यात क्षमता वाढवली आहे आणि व्यापारी तूट भरून काढण्यासाठी आणखी वाढवावी लागेल. संकटं काय सांगून येतात का म्हणा,हे व्यापारयुद्ध…म्हणजे हे दुसरं शीतयुद्ध आपल्या या मार्गात एक मोठा अडथळा बनून बसलंय. ट्रम्प तात्यांनी स्टील व अल्युमिनियम वर टॅक्स वाढवला. आता भारत मोठ्या प्रमाणावर अमेरिकेत स्टील आणि अल्युमिनियम पाठवतो,भारतासाठी हे फारच धोक्याचं झालं होतं. उत्तर द्यावच लागतं अशा वेळी. तब्बल 235 बिलियन डॉलर च्या 29 अमेरिकन आयातींवर भारताने टॅक्स वाढवला.

फार नव्हे,मार्च ते जून मधल्या गोष्टी आहेत या. परंतु या अशा ओढाताण करण्याने केवळ नुकसानच होणार हे समजदार भारत जाणून असल्यामुळे,या ट्रेड वॉर मध्ये भारताला न ओढण्याबाबत सतत प्रयत्न केले गेले भारत सरकारकडून.परंतु आता मात्र जेव्हा आपण त्या 29 अमेरिकन वस्तूंवरील टॅक्स 3 नोव्हेम्बर पर्यंतसाठी म्हणून पूर्वपदावर आले,अमेरिका भारतीय स्टीलला पुन्हा एकदा करमुक्त करणार हे जवळजवळ निश्चित आहे. एकंदरच भारताने अमेरिकेशी सलगी साधत या शीतयुध्दातून सहजपणे काढता पाय घेतला आहे. अतिशय समजदारीचे म्हणावे असे हे कौतुकास्पद पाऊल. बरं सहज म्हणून सांगतो,त्या 29 अमेरिकन वस्तूंवर,ज्यांचा व्यापार 235 बिलियन डॉलरचा होता,त्यातले 116 बिलियन डॉलरचे तर फक्त बदामच होते….!!!

भारताचे दुसरे कौतुकास्पद आणि जबरदस्त असे पाऊल म्हणजे कॉर्पोरेट मिनिस्ट्री ने अशा गोष्टींवर लक्ष केंद्रित केले आहे ज्यांची निर्यात आपल्याला केवळ या शीतयुद्धाची संधी साधून वाढवता येईल. याचंच एक उदाहरण म्हणजे,2012 मध्ये तेलबिया व खाद्यतेलाची निर्यात भारताने चीनकडे करणे थांबवले होते,ते आता पुन्हा सुरू झाले कारण अमेरिकन तेलबियांवर चीनने करवाढ केल्याने चीनी व्यापारी भारत व आफ्रिकेकडे वळले आहेत. भारताची या क्षेत्रातील निर्यात दुपटीने वाढण्याची चिन्हे आहेत. वरकरणी भारत फायद्यात दिसतोय.

पण याचा वाईट परिणाम होतोय प्रत्यक्ष व अप्रत्यक्ष परदेशी गुंतवणुकीवर. शांघाय पासून ते मुंबई पर्यंत सगळेच स्टॉक एक्सचेंज सध्या मंदावलेत. येत्या काळात भारतातील फॉरेन एक्स्चेंज रिझर्व्ह कमी होऊ शकतो. रुपयाच्या तुलनेत डॉलरचे महागणे हे त्यांचे एक मापक आहे.

नजीकच्या काळात मात्र फार मोठी हानी दिसत नाही भारतीय अर्थव्यवस्थेला. योग्य निर्णय घेतल्यास निर्यात नक्की वाढेल. “इंपोर्टेड” म्हणून मिरवणाऱ्यानी जरा सांभाळून खरेदी करावी, कारण एक आयफोन जेव्हा भारतीय बाजारात येतो तेव्हा तो बनला असतो अमेरिकेत, असेंबल होतो चीन मध्ये,त्याचे महत्वाचे स्पेअर पार्ट काही जपान व कोरियातुन येतात. म्हणजे या अशा काळात तो किती महाग होईल विचार करा..!!

2. युरोपियन युनियन ची काय भूमिका आहे…?

स्टील व अल्युमिनियम सह अनेक आयातींवर अमेरिकेने निर्बंध लावले असता मोठ्या प्रमाणात युरोपियन देशातील निर्यातकांवर नामुष्की ओढवली. एकंदर ट्रेड वॉर ही अशी गोष्ट आहे,सुरू कुणीही केली तरी उत्तर त्याच भाषेत देणे भागच असते. युरोपलाही नाईलाजास्तव यात यावे लागलेच. युरोपच्या कुठल्या विशिष्ट राष्ट्राबद्दल मी विस्तृतपणे सांगणार नाही,ब्लॉग उगाच मोठा होईल.

युरोपियन युनियन ने वर्ल्ड बँक, अमेरिकन सरकारपासून ते जमेल त्या सर्वांपर्यंत हे ट्रेड वॉर थांबवण्याचे प्रयत्न केले,मात्र असफल. साधारण जानेवारी पासून ते जूनपर्यंत ही कबड्डी खेळून झाल्यावर युरोपियन युनियन ने आपली चाल बदलली.

त्याबद्दल पुढे बोलण्याअगोदर मुद्दाम इथे सांगेन,दुसऱ्या महायुद्धात सर्वात जास्त झळ बसलेला हाच तो युरोप आहे. कुठेही युद्धाची झुळूक सुद्धा लागू न देण्यासाठी व अमेरिका वि. रशिया पहिल्या शीतयुध्दात सुरक्षित राहण्यासाठी म्हणून एकत्र आला. आजही जी पावलं युरोप टाकतय,समजदारीची वाटतात.

विसावी युरोपियन युनियन-चीन परिषद नुकतीच 16 जुलै ला चीन मध्ये बीजिंग शहरात पार पडली . त्यातील ठरावानुसार आता चीन व युरोपियन युनियन मिळून अमेरिकेच्या या आर्थिक हल्ल्याचा सामना करणार असं एकंदर ठरलं आहे. चीन व युरोपियन युनियन मिळून जगभरातील जीडीपीच्या एक तृतीयांश हिस्सा शेअर करतात,तेव्हा आता अमेरिकेस तोंडावर पाडण्याची तयारी या दोन महाशक्तींनी केलीच आहे.

3.) काय काय परिणाम होतील या युद्धाचे…?

हे दुसरे शीतयुद्ध सुरु होतानाच ट्रम्प तात्यांना वर्ल्ड बँकेने सूचित केले होते की असं नका करू,मोठी आर्थिक हानी होईल,पण ऐकेल ती अमेरिका कसली…? अमेरीकेच्या आर्थिक सुरक्षेसाठीचं निमित्त सांगून ट्रम्प तात्यांनी जगाच्या आर्थिक खच्चीकरणाची सुरुवात केलीये.

परिणाम व्हायला सुरू झालेत. तिसऱ्या तिमाहिच्या (quarter) अखेरीस चीनची निर्यातच काय, उत्पादन सुद्धा कमी झालंय. आशियातील,खास करून चीन मधील जवळजवळ सर्व स्टॉक मार्केट्स मध्ये मंदी आहे. चीनला 2025 पर्यन्त संशोधन क्षेत्रात उडी घेऊन मैदान गाजवायचं आहे, जगाला असली चायनीज तंत्रज्ञान देण्यासाठी चीनने कंबर कसली आहे. मात्र अशा परिस्थितीत त्याही गोष्टीवर विपरीत परिणाम होत आहे. चीन कर्ज देतो,तसेच तो कर्ज घेतोही तितक्याच मोठ्या प्रमाणावर. चीनच्या सावकारीचा हा आर्थिक बुडबुडा जराशा मंदीने सुद्धा फुटू शकतो. मंदी येऊ द्यायची नसेल तर मग चीनची निर्यात मंदावली नाही पाहिजे. युरो-चीन परिषदेत याविषयी काही आशेचे किरण दिसलेत.

भारताची निर्यात निश्चितच वाढेल. नजीकच्या काळात आपण या युद्धाचा फायदा घेऊन संधी साधणार हे नक्की. पुढच्या वर्षी होणाऱ्या निवडणुका पाहता ही गोष्ट जास्त शक्य वाटते आहे. मात्र भारतातील परदेशी गुंतवणुकीवर विपरीत परिणाम होईल असं सध्याचं चित्र आहे. शेअर बाजार मंदावेल,जीन्स पॅन्ट किंवा परदेशी ब्रँडचे इतर कपडे तसेच इलेक्ट्रिक साहित्य,महागड्या गाड्या,मोबाईल्स,लॅपटॉप्स व इतर स्मार्ट डिव्हाईस महाग होतील. रुपयाची घसरण डॉलरच्या तुलनेत वाढत जाईल.

चीन आपली अमेरिकेत बंद पडलेली निर्यात युरोपात वाढवून बॅलन्स करेलही. एकंदरच युरोपियन युनियनने सुद्धा सुरक्षात्मक धोरणाचा अवलंब केला आहे. तरीही युरोपात व्यापारी तूट वाढेल.

हेच चित्र जपान, कॅनडा,मेक्सिको व रशियाच्याही बाबतीत आहे.

अमेरिकेत भविष्यात आर्थिक तूट म्हणजेच ट्रेड डीफिसीट वाढेल असं चित्र आहे. कारण आज जर कच्चा माल महाग भेटत असेल तर उत्पादन खर्च वाढेल आणि निर्यात घटेल.

एक गोष्ट मात्र सगळीकडे सारखी आहे,ती म्हणजे सामान्य व्यापारी आणि सामान्य ग्राहकाची नाहक आर्थिक गळचेपी. या शीतयुद्धात कोण जिंकेल माहिती नाही,मात्र सामान्य व्यापाऱ्याने व ग्राहकाने हे युद्ध हरलंय, तेही या युद्धात प्रत्यक्ष सहभाग नसताना…!!

—-////——–////////————

हे पर्व इथं समाप्त होत आहे. याच विषयावर ताज्या माहितीसह नवीन पर्व जानेवारी 2019 मध्ये प्रकाशित होईल. त्यात एकूण 3 ते 4 ब्लॉग्ज असतील.

पुढील ब्लॉग सिरीज येतेय 18 नोव्हेम्बर ला….या ब्लॉग सिरीज चं नाव असेल “विंटर इज कमिंग”. सहा ब्लॉग्ज ची ही सिरीज असेल. त्याबद्दल अधिक माहितीसाठी माझा हा ब्लॉग पहा या लिंक वर जाऊन.

https://wp.me/p9AbUv-z

तोपर्यंत या ब्लॉग्जना जास्तीत जास्त शेअर करा,कमेंट करा व लाईक सुद्धा करा.

Warm Regards,

Dnyanesh Make “the DPM”

Whatsapp No. :- 9028482879

Email ID :- dpm8055@gmail.com

दुसरे शीतयुद्ध :: पर्व पहिले ; भाग पहिला

शीतयुद्ध म्हणजे दोन मोठ्या देशांमधील राजकीय आणि आर्थिक तणावाची अशी परिस्थिती ज्यात दोन्हीकडून समोरच्याला शस्त्राविना घायाळ करण्याचे आर्थिक आणि राजकीय प्रयत्न (थोडक्यात कारस्थानं) केले जातात.

शीतयुद्ध एकदा होऊन गेलं या जगात. थोडं थोडकं नव्हे तर तब्बल 46 वर्षे..!! बरेचदा लोक त्या शीतयुद्धाचे दोन भाग करतात पण तसं खर तर नाही. अमेरिका आणि रशिया 1991 पर्यंत साम्यवाद आणि भांडवलशाही वरून एकमेकांची कॉलर धरूनच होते. जग तेव्हा अणूयुध्दाच्या सावटाखाली होतं.

मग आता काय झालंय…??

या जगात एक नवी महासत्ता येऊ पाहतेय.(उफाळून आलेली देशभक्ती बाजूला ठेवा मी चीनबद्दल बोलतोय. आपल्याला अजून वेळ आहे.)

डोनाल्ड ट्रम्प उर्फ तात्या स्वतः म्हंटलेत की चीनने अमेरिकेचा 500 बिलियन डॉलर चा व्यापार एका वर्षात चोरला. एकंदर सर्व बाजूने आपल्या तोडीस तोड जगात कुणी उभं राहतंय हे अमेरिकेला तेव्हाही बघवलं नाही आणि आताही बघवत नाहीये.

दुसरीकडे चीन,प्रचंड बलाढ्य झालेला…सगळीकडे सगळ्या क्षेत्रात यशस्वी घोडदौड चालूच. जीडीपी तर पाच वर्षात अमेरिकेला मागे टाकेल इतका जबरदस्त. निर्यातीत सगळ्यात पुढे. विकासात आदर्श. अर्थकारण वाखाणण्याजोगे. सगळंच कसं भव्यदिव्य. पण वाढ मात्र आता कमी होत चाललीये अर्थव्यवस्थेची. उत्पादन इतकं झालंय की घ्यायला कुणी नाही. मग जगात इतर देशांमध्ये निर्यात करूया. मग दक्षिण चिनी समुद्रात अमेरिका डोळे वटारून उभा असताना कसे जातील जहाज…?? मदतीला धावून आला परममित्र पाकिस्तान. “चीन पाकिस्तान इकॉनॉमिक कॉरिडॉर” मधून अरबी समुद्र गाठला तर सहज शक्य. सध्याला हे चीन-पाकच्या सुखी संसाराचं रुखवत 40% पूर्ण झालंय. चीन आपल्या ध्येयाच्या जवळ आहे. शिवाय “वन बेल्ट वन रोड “ या चीनच्या मोठ्या आंतरराष्ट्रीय निर्यात प्रकल्पात तब्बल 60 देश सहभागी झालेत. चीनने आशिया तर जिंकलाच. आफ्रिकेत सुद्धा अनेक देशात कोट्यवधी डॉलर्सची गुंतवणूक करून रस्ते, रेल्वे इ. बांधणे चालूच आहे.

आता अमेरिकेसमोर प्रश्न पडला, कोण रोखणार हे वादळ…??

शेवटी तात्यांच्या “सुपीक” डोक्यातून आयडिया निघालीच.अमेरिकेत आयात केल्या जाणाऱ्या चीनी सोलर पॅनल्सवर या जानेवारी मध्ये आयात कर वाढवलाच. पण काहि खास नुकसान झालं नाही म्हणा. 6 जुलैपर्यंत हे प्रयत्न चालू राहिले, शेवटी प्रोसेसर चिप वर आयात कर वाढवून चीनला धक्का दिलाच. चीनने सुद्धा मग कार व इतर अनेक अमेरिकन वस्तूंवर करवाढ केली. करोडो डॉलर्सचा व्यापार बुडाला. हे सत्र अजूनही चालूच आहे. याला व्यापार युद्ध म्हणतात.

पण आठवतंय का शीतयुद्धाची व्याख्या वर काय दिली आहे..? परत वाचा…!!

इथे एकमेकांचं आर्थिक खच्चीकरण चालू आहे. म्हणून हे पण एक शीतयुद्धच आहे. “अलीबाबा” चे सर्वेसर्वा जॅक मा म्हणतात हे वीस वर्षे चालेल…!!

पुढील भागात…::

—- भारत यात कसा सामील आहे..?

—–युरोपियन युनियन व रशियाचा काय संबंध आहे..??

—-काय काय परिणाम होतील या शीतयुद्धाचे…??

3 ऑक्टोबर 2018 रोजी पुढील भाग येईल.

— Information Compilation and Analysis by Dnyanesh Make “the DPM.”

Warm Regards